Murano cam sözlüğünün en bilinen kelimelerinden biri sommerso'dur. İtalyanca "batırılmış" anlamına gelen bu teknik, bir rengin başka bir rengin içine gömülü durduğu, katmanların birbirine karışmadan iç içe yaşadığı o karakteristik görüntünün kaynağıdır. Amber bir çeperin içinde koyu bir çekirdek, şeffaf bir kabuğun altında yoğun bir renk bulutu — hepsi aynı yaklaşımın çocuklarıdır.

Kısa cevap: Sommerso, sıcak renkli camın farklı renkte bir eriyiğe daldırılıp üzerine yeni bir katman alınmasıyla yapılan Murano tekniğidir. Renkler birbirine karışmaz; her katman kendi sınırını korur. Teknik 1930'larda Venini atölyesinde Carlo Scarpa ile doğdu, 1950'lerde Flavio Poli'nin Seguso Vetri d'Arte için yaptığı tasarımlarla dünyaca ünlendi.

Teknik nasıl çalışır?

Sommerso'nun mantığı basit, uygulaması ustalık ister. Üfleme çubuğunun ucundaki renkli cam, henüz sıcakken farklı renkte bir cam eriyiğine daldırılır. Dıştaki eriyik, içteki rengi bir zarf gibi sarar. Bu işlem birden fazla kez tekrarlanabilir; her daldırma yeni bir katman ekler. Parça daha sonra istenen forma üflenir ya da şekillendirilir.

Kritik olan, renklerin ısıl uyumudur. Farklı camlar soğurken farklı hızlarda büzüşür; uyumsuz iki cam birleştirildiğinde parça soğurken çatlar. Bu yüzden sommerso, renk seçiminin kimyayla sınandığı bir tekniktir — görünen sadelik, arkadaki hesabın örtüsüdür.

Venini'den Seguso'ya: kısa tarih

Tekniğin bilinen ilk örnekleri 1930'larda, Murano'nun öncü atölyesi Venini & Co. bünyesinde mimar Carlo Scarpa'nın çalışmalarıyla ortaya çıktı. Sommerso'yu dünya sahnesine taşıyan isim ise Flavio Poli oldu: 1950'lerde Seguso Vetri d'Arte'nin sanat yönetmeni olarak yaptığı kalın çeperli, keskin renk geçişli vazolar dönemin tasarım ödüllerini topladı ve stilin simgesi hâline geldi.

Ün, beraberinde bir yanılgı da getirdi: bugün piyasada her sommerso parça kolayca "Flavio Poli" diye anılır. Oysa Murano'daki hemen her atölye bu teknikle üretim yapmıştır; imzasız ya da etiketsiz bir parçayı belirli bir tasarımcıya bağlamak çoğu zaman mümkün değildir. Tekniği tanımak, imzayı tanımaktan daha güvenilir bir başlangıçtır.

Işıkla kurduğu ilişki

Sommerso'nun etkisi, camın içindeki renk sınırlarının ışığı ayrı ayrı kırmasından gelir. Kalın şeffaf katman bir mercek gibi davranır: içteki rengi büyütür, açıya göre daraltır, kimi zaman ikizler. Parça döndükçe renk çekirdeği hareket ediyormuş gibi görünür. Bu yüzden sommerso bir vazoyu duvara dayamak yerine, çevresinde dolaşılabilen bir konsolda ya da pencere ışığı alan bir yüzeyde konumlandırmak gerekir. Renklerin cama nasıl girdiğini merak ediyorsanız, camın rengini nereden aldığı üzerine yazımız iyi bir devam okumasıdır.

Mias Valeria seçkisinde katmanlı renk

Seçkimizdeki el yapımı vazoların bir bölümü, sommerso geleneğinin bu katmanlı renk anlayışını bugüne taşır. Amber siyah oval vazoda koyu çekirdek amber bir çeperin içinde asılı durur; füme amber uzun vazoda renk, gövde boyunca füme griden ambere kayar. Katmanlı renk geçişli diğer parçaları cam vazolar koleksiyonunda yan yana görebilirsiniz. Üfleme sürecinin kendisi için el üflemeli cam nasıl üretilir yazımıza göz atın.

Kaynak ve ileri okuma